Rany chirurgiczne

Rany chirurgiczne, powstają w optymalnych warunkach, jednak nie zawsze goją się bez powikłań. W zależności od rodzaju rany można liczyć się z większym lub mniejszym zagrożeniem powikłaniami.

Rodzaje ran chirurgicznych[i]:

  • Rana czysta, np.: przepuklina, żylaki kończyn dolnych, operacje piersi, zakładanie protez naczyniowych, ortopedycznych;
  • Rana czysta – skażona, np.: planowa cholecystektomia;
  • Rana skażona – planowa operacja na jelicie grubym;
  • Rana brudna – drenaż ropnia, kałowe zapalenie otrzewnej.

Najczęstsze problemy w leczeniu tego rodzaju ran mogą się wiązać z:

  • infekcją rany pooperacyjnej,
  • bólem i dyskomfortem podczas ruchu,
  • bólem przy zmianie opatrunku.

Zakażenie miejsca operowanego (SSI - Surgical Site Infection) jest główną przyczyną powikłań pooperacyjnych u pacjentów chirurgicznych i według statystyk stanowi trzecie, co do częstości zakażenie u chorych hospitalizowanych na oddziałach chirurgii.[ii]

Istnieją badania wykazujące, że dobór opatrunku ma istotny wpływ na częstość występowania zakażenia miejsca operowanego:

  •  Pęcherze[iii]
  •  Czas opatrywania[iv]
  •  Może wpływać na redukcję miejscowych czynników zapalnych[v]

Ze względu na dość znaczne różnice ilościowe w rozległości i głębokości ubytków w ranach chirurgicznych, wyróżnia się klinicznie następujące sposoby gojenia się ran:

  1. Gojenie się doraźne, czyli przez rychłozrost (rana pierwotnie zaopatrzona, czysta i bez pozostawienia szczeliny);
  2. Gojenie się przez ziarninowanie, czyli opóźnione (rana zakażona, z ubytkiem tkanki niepozwalającym na swobodne zbliżenie brzegów rany).

Przez rychłozrost goją się najczęściej rany zamknięte, których brzegi przybliżone są za pomocą szwów, klamer, klejów tkankowych lub pasków przylepnych i pozostawiane do wygojenia.

Gojenie się przez ziarninowanie oznacza pozostawienie rany otwartej do naturalnego zagojenia się i polega na narastaniu tkanki ziarninowej z podłoża rany w celu wypełnienia ubytku utworzonego przez zabieg. Proces ten powinien być wspomagany przez kondycjonowanie łożyska rany, z zastosowaniem odpowiednich opatrunków, zapewniających wilgotne środowisko gojenia.

Rany pozostawiane do zagojenia przez ziarninowanie to:

  • Rany zainfekowane lub z ryzykiem infekcji – zamknięcie rany jest opóźniane, aby uniknąć zamknięcia rany zakażonej
  • Rany z rozchodzącymi się brzegami – jest to często spowodowane infekcją i wówczas konieczny jest swobodny drenaż wysięku. Postępowanie takie stosuje się także w ranach, które powstały po usunięciu rozległej zmiany skórnej itp.
 

[i]Leaper DJ, Harding KG, Rany chirurgiczne i urazowe, w Leczenie ran w praktyce, PZWL 2010: 26-30

[ii] Bartoszewicz M, Rygiel A, Biofilm jako podstawowy mechanizm zakażenia miejsca operowanego — metody prewencji w leczeniu miejscowym. Polish Surgery 2006: 8, 3: 171-178;

[iii]Dillon JM, Clarke JV, Emmerson S, Kinninmonth AWG. The Jubilee method: a modern dressing design which reduces complications and is cost-effective following total hip and knee arthroplasty. Poster Presented at American Academy of Orthopaedic Surgeons Annual Meeting; February 14-16, 2007; San Diego, CA.

[iv]Gupta SK, Lee S, Moseley LG.Postoperative wound blistering: is there a link with dressing usage? J Wound Care. 2002;11(7):271-273.

[v]Hoekstra MJ, Hermans MHE, Richters CD, Dutrieux RP. A histological comparison of acute Inflammatory responses with a hydrofiber or tulle gauze dressing. J Wound Care. 2002;11(3):113-117.